Zeldzaam meesterwerk van Willem Key naar BRAFA

De ‘Bewening van Christus met schenkers’ (1553), een uitzonderlijk schilderij van de Antwerpse renaissancemeester Willem Key, werd recent in de Topstukkenlijst opgenomen. Het monumentale paneel werd aangekocht door het Fonds Charles Vreeken en zal in primeur worden voorgesteld op de BRAFA kunstbeurs op de stand van de Koning Boudewijnstichting. Na de beurs wordt het werk grondig gerestaureerd en vervolgens getoond in M in de prestigieuze najaarsexpositie ‘Vlaamse beeldhouwers in Italië’.

Een uitzonderlijke verwerving voor Vlaanderen

De aankoop van dit werk is van groot belang: van Willem Key (geboren rond 1515 in Breda, overleden in 1568 in Antwerpen) zijn vandaag in België nog maar weinig belangrijke schilderijen te vinden en geen enkel werk is permanent te zien in een Vlaams museum. De opname van dit meesterwerk in de collectie van M in Leuven vult die lacune. Het is het enige gesigneerde en geregistreerde schilderij van de meester en een sleutelwerk uit de 16de eeuw. De Vlaamse overheid erkende het recent als een geklasseerd topstuk. Door de hechte samenwerking tussen de Koning Boudewijnstichting, M Leuven, de kunsthandelaar en gespecialiseerde experten kon dit meesterwerk worden verworven en veiliggesteld. Zo blijft deze erfgoedschat bewaard én voortaan toegankelijk voor iedereen in België.

Willem Key, meester van de Vlaamse renaissance

Hoewel vandaag minder bekend bij het grote publiek, gold Willem Key in zijn tijd als een van de belangrijkste figuren van de Vlaamse renaissance. Een status die specialisten hem vandaag nog altijd toedichten.

Als leerling van Pieter Coecke en Lambert Lombard combineerde hij in zijn schilderijen de Vlaamse traditie met Italiaanse durf. Zijn stijl wordt getypeerd door een subtiel realisme, emotionele ingetogenheid en veel aandacht voor texturen. Hij was een bekend portretschilder, maar ook een opmerkelijk historieschilder, die door zijn tijdgenoten werd erkend en bewonderd. Key portretteerde de machtige figuren van zijn tijd, waaronder de hertog van Alva. Tijdens de Beeldenstorm van 1566 werd een groot deel van zijn oeuvre vernietigd, waardoor we zijn werk vandaag minder goed kennen.

Een religieuze scène met de portretten van de schenkers

De ‘Bewening van Christus met schenkers’ is een monumentaal paneel van 171,5 op 131,5 cm. Het stelt het moment voor na de kruisafname. Je ziet de drie kruisen bovenaan het paneel met helemaal rechts de torens van Jeruzalem.

Maria buigt zich over het uitgestrekte, gespierde lichaam van haar zoon en ondersteunt zijn hoofd. Rechts knielt Maria Magdalena, de handen op haar borst. Andere vrouwen zijn Maria, de moeder van Jakobus, en Salomé.

Nemen verder deel aan het tafereel: Johannes, de jongeman links die een oog bedekt met zijn hand (met de andere hand houdt hij zijn oranje-bruine mantel vast) en de schenkers zelf: de man met de groene mantel helemaal links en zijn vrouw bovenaan rechts. Op de kraag van beide donoren staan twee opschriften in Romeinse letters '1553 AETATIS 42' en 'AETATIS SUAE 33', hun respectievelijke leeftijden op het ogenblik dat het schilderij werd gemaakt. De (andere) man bovenaan - hij lijkt de toeschouwer aan te kijken - is mogelijk een zelfportret van de schilder.

Het werk combineert op meesterlijke wijze de emotie die eigen is aan Vlaamse meesters, zoals Quinten Metsijs, met de kracht van Italiaanse voorgangers, zoals Michelangelo. Deze compositie die als het origineel wordt beschouwd, heeft tot talrijke kopieën geleid, zowel in het atelier als daarbuiten. Op die manier droeg dit werk bij aan de verspreiding van dit type beeld in heel Europa. Door zijn monumentaliteit, de kwaliteit van de uitvoering en zijn originaliteit illustreert het schilderij het hoogtepunt van de Antwerpse schilderkunst vóór Rubens.

Primeur op BRAFA, daarna verdere restauratie

Het paneel kan voor het eerst door het publiek worden bewonderd op BRAFA (25 januari – 1 februari 2026), op de stand van de Koning Boudewijnstichting die dit jaar eregast is op de beurs. Tijdens de beurs zal een restaurator op vaste tijdstippen uitleg geven over de geplande interventies, waaronder het herstel van verkleurde blauwtinten - gebruikt voor onder meer het gewaad van Maria - zodat het werk zijn oorspronkelijke uitstraling terugkrijgt. Na deze eerste presentatie wordt de restauratie verdergezet, waarna het paneel naar M zal verhuizen.

Museaal debuut in 'Vlaamse beeldhouwers in Italië'

Vanaf 8 oktober 2026 zal het gerestaureerde werk voor het eerst in volle glorie te zien zijn in M Leuven in ‘Vlaamse beeldhouwers in Italië’ (08.10.26–28.02.27), een tentoonstelling die de artistieke wisselwerking tussen de Lage Landen en Italië in de 16de eeuw belicht.

Deze prestigieuze najaarsexpo brengt sculpturen, schilderijen, tekeningen en andere topstukken uit internationale musea samen. Ze toont hoe Vlaamse kunstenaars – zowel in Vlaanderen als in Italië zelf – de renaissancebeweging mee vormgaven en hoe ze de Italiaanse vormentaal eigen maakten en verder ontwikkelden. Onder de aandacht komen belangrijke figuren als Giambologna, Pieter Coecke van Aelst, Jacques Dubroecq, François Duquesnoy en anderen.

Met 'Bewening van Christus met schenkers' in deze context plaatst M Leuven een zeldzaam topwerk in dialoog met sculpturale meesterwerken uit de 16de en vroege 17de eeuw en onderstreept het de dynamiek van artistieke uitwisseling en vernieuwingsdrang in de Europese renaissance.

Vlaamse beeldhouwers in Italië | M Leuven

In het najaar van 2026 belicht M voor het eerst de artistieke uitwisseling tussen Italië en de Lage Landen in de 16e eeuw. Met topstukken uit internationale musea vertelt de expo het boeiende verhaal van wederzijdse beïnvloeding, virtuoos vakmanschap en vernieuwingsdrang.

M Leuven

Over het Fonds Charles Vreeken

Het Fonds Charles Vreeken, beheerd door de Koning Boudewijnstichting, zet zich in voor de aankoop, het behoud en de promotie van werken van Belgische kunstenaars uit alle periodes en disciplines. De missie is om Belgische musea te ondersteunen bij het uitbreiden van hun collecties of door projecten te ondersteunen die bijdragen aan hun bekendheid.

Technische fiche

PRAKTISCHE INFO

'Bewening van Christus met schenkers' van Willem Key wordt in primeur getoond op BRAFA 2026 op de stand van de Koning Boudewijnstichting (KBS) - nummer 151.

Meer weten over dit bijzondere werk? Marjan Debaene, Directeur Oude Kunst van M, helpt je graag verder.

PERSCONTACT

En ook nog...

Verwacht in M

Ontdek onze (nieuwe) tentoonstellingen en lezingen

mleuven.prezly.com