Valérie Mannaerts, 'Antennae'
Overzichtstentoonstelling met nieuw en nooit eerder getoond werk
03.04-30.08.2026
Curator: Valerie Verhack
M Leuven presenteert met 'Antennae' de eerste overzichtstentoonstelling in België van kunstenaar Valérie Mannaerts. Ze brengt een selectie samen uit meer dan dertig jaar artistieke praktijk, aangevuld met nieuw werk dat voor het eerst aan het publiek wordt getoond.
‘Antennae’ markeert een belangrijk moment in Mannaerts' carrière. De voorbije vijf jaar werkte ze intensief aan projecten in de publieke ruimte, vaak in samenwerking met architecten en ambachtslieden. Zo realiseerde ze onder meer een vloer in mozaïek voor het Beursgebouw in Brussel - 'Private Architecture (BeursBourse)' (2023). Deze langzame, collectieve processen staan in contrast met het nieuwe werk in de tentoonstelling, waarin Mannaerts opnieuw de directheid van het atelier opzoekt.
"Valérie Mannaerts werkt al meer dan drie decennia consequent aan een oeuvre dat internationaal werd opgepikt en zich in België vooral in de openbare ruimte manifesteert. We zijn dan ook bijzonder blij dat M de primeur heeft om haar veelzijdige werk in al zijn gelaagdheid te tonen.”- Bert Cornillie, schepen van cultuur en voorzitter van de raad van bestuur van M Leuven
Mannaerts werkt met uiteenlopende media zoals schilderkunst, tekenkunst, fotografie en sculptuur en gebruikt materialen als textiel, wol, brons, hout, keramiek en papier-maché. Kenmerkend voor haar werk is dat disciplines voortdurend in elkaar overvloeien. Beeldende kunst, architectuur en design staan niet los van elkaar, maar verschuiven steeds van functie: een schilderdoek kan een sculptuur worden, kledingstukken transformeren tot installaties.
Ook de voor Mannaerts' werk typerende elementen zoals gordijnen en paravents spelen een belangrijke rol in de tentoonstelling. Deze 'vloeibare architectuur' creëert ruimtes binnen de ruimte: plekken die tegelijk open en beschut aanvoelen of een vorm van 'private architecture' zijn, een term die ze vaak als titel voor haar werk in de openbare ruimte neemt.
Hybride en veelzijdig werk
Het veelzijdige oeuvre van Mannaerts vertrekt vanuit intuïtie, materiaal en zintuiglijke ervaring. Via hybride werken bevraagt ze de vormen en eigenschappen van dingen en onderzoekt ze thema’s als metamorfose, identiteit en het lichamelijke, gevoed door feministische theorieën.
De tentoonstelling opent met 'Volubly Troublously' (2025) (letterlijk: 'spraakzaam verontrustend'), een nieuw werk dat meteen de eigen vormentaal van Mannaerts introduceert. De sculptuur bestaat uit een beschilderd doek in de vorm van een open tuniek of kimono, tule en linten. Op het oppervlak verschijnen tepels, bloemen, vruchtjes en andere organische motieven.
Het werk bevindt zich op het snijvlak van schilderkunst en sculptuur en verwijst naar het vrouwenlichaam, levensenergie en kleding. Het zet de toon voor het vervolg van het parcours dat niet chronologisch verloopt, maar via thematische clusters.
Doorheen vijf zalen ontvouwt zich een scherp en eigentijds portret van Mannaerts’ kunstenaarspraktijk dat de veelzijdigheid van haar dertigjarige carrière in beeld brengt.
“Hoewel 'Antennae' een uitgebreid overzicht biedt, is het bewust geen klassieke retrospectieve. De werken worden niet chronologisch gepresenteerd en volgen geen lineair verhaal. In dialoog maakten we een selectie op basis van een intuïtieve clustering van werken. Dat sluit aan bij de manier waarop Valérie Mannaerts werkt: sterk gebaseerd op gevoel en intuïtie. Hopelijk wordt dat ook in de tentoonstelling voelbaar.” – Valerie Verhack, curator
Na de eerste zaal waar het spanningsveld tussen schilderkunst en sculptuur wordt verkent, verschuift in de daaropvolgende ruimte de aandacht naar het menselijk lichaam - een lichaam dat via de huid van kleding betekenis kan dragen en genereren.
De derde zaal fungeert als een soort buitenruimte: een monumentale geweven tuin die zich ontvouwt als panorama van een persoonlijke plek. In de laatste twee zalen richt de blik zich opnieuw naar binnen, op de wisselwerking tussen het private en het publieke. De tentoonstelling mondt uit in een nieuwe installatie waarin Mannaerts aftast welke positie het kunstenaarschap vandaag kan innemen.
'Antennae' nodigt bezoekers uit om zich te laten leiden door vormen en beelden die voortdurend bewegen tussen het intieme en het grootse, het persoonlijke en het universele.
Over de titel
De titel van de tentoonstelling 'Antennae' verwijst naar de voelsprieten van insecten, waarmee zij hun omgeving aftasten en signalen opvangen. Tegelijk fungeert de titel als een metafoor voor Mannaerts’ artistieke gevoeligheid. Net zoals insecten hun antennes gebruiken om zich te oriënteren, lijkt de kunstenaar haar eigen 'antennes' in te zetten om subtiele verbanden te detecteren tussen haar leefwereld, haar werk, de toeschouwer en de ruimte waarin haar werk wordt getoond.
Het beeld van de voelsprieten suggereert bovendien een voortdurende beweging tussen binnen en buiten. Mannaerts’ werk ontstaat vaak precies in die overgangszones, waar persoonlijke ervaringen, materialen, architectuur en lichamelijke vormen elkaar ontmoeten. De kunstenaar staat zo tegelijk in relatie tot de wereld en volledig op zichzelf.
Enkele werken uitgelicht
- 'Tender Vessel', 2024 - schoentjes in canvas en gepatineerd brons
Voor dit werk, dat opduikt in het campagnebeeld van de tentoonstelling, vertrekt Mannaerts van een intieme referentie: de traditie om de eerste schoentjes van een kind in brons te laten afgieten. De vormen werden eerst in zoutdeeg gemaakt en daarna afgegoten in gepatineerd brons. De fragiele canvas schoentjes contrasteren sterk met het zware en duurzame brons dat erin verscholen zit. Zo ontstaat een spanningsveld tussen broosheid en gewicht, kwetsbaarheid en duurzaamheid, een tegenstelling waar ze vaak mee speelt.
- 'Private Architecture', 2023 - zeven jaquard geweven gordijnen uit Trevira CS vezels
Deze grote textielinstallatie wordt in M Leuven als een cirkel in de ruimte geplaatst. Het werk is een bewerking van een installatie die Mannaerts maakte voor de polyvalente ruimte van de nieuwe hoofdzetel van Pleegzorg Vlaams-Brabant en Brussel in Leuven, in opdracht van URA Architecten. Het textiel werd geweven in het Textiellab in Tilburg.
De installatie vertrekt van zeven tekeningen van Mannaerts die via een jacquard-weeftechniek werden vertaald naar textiel. Samen vormen de dubbelzijdige panelen een panoramisch gordijn in recto verso.
De beelden zijn geïnspireerd op de tuin rond het gebouw in Leuven, een ontwerp van tuinarchitect Jacques Wirtz. Dichte planten, bomen, dieren en objecten verschijnen in het geweven beeld.
De ruimte waarvoor het werk oorspronkelijk werd gemaakt, is een plek waar pleegkinderen hun ouders ontmoeten. Het gordijn moest daarom een gevoel van rust en bescherming bieden, maar tegelijk ruimte laten voor verbeelding. Zelfs wanneer het gordijn gesloten is, blijft de verwijzing naar de tuin.
Biografie
Valérie Mannaerts (1974) groeide op in een tweetalig gezin in Brussel. Ze studeerde van 1992 tot 1996 aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Gent waar ze onder meer les kreeg van Anne-Mie Van Kerckhoven en Stefan Hertmans. Ze woont in Brussel en heeft een atelier in Molenbeek.
Eind jaren 1990 debuteerde Mannaerts met werken op papier waarin ze haar eigen lichaam en seksualiteit onderzocht. Ze trad in de voetsporen van vrouwelijke kunstenaars uit de jaren 1960 en 1970, zoals Eva Hesse, en ontwikkelde vanuit het amorfe een eigenzinnige en avontuurlijke beeldtaal.
Sinds 1996 werd haar werk getoond in solo- en groepstentoonstellingen in binnen- en buitenland. In 2003 vertegenwoordigde ze België op de Biënnale van Venetië, samen met kunstenaar Sylvie Eyberg.
Mannaerts was artist in residence aan de Rijksakademie in Amsterdam (2007) en aan het ISCP in New York (2008). Haar werk werd onder meer getoond in Kunsthalle Münster, Bozar (Brussel), het Roger Raveel Museum (Machelen-aan-de-Leie), Extra City (Antwerpen), REDCAT Gallery (Los Angeles), KIOSK (Gent), de Appel (Amsterdam) en Culturgest (Lissabon).
Sinds 2020 doceert Mannaerts aan de Haute École d’Art et de Design (HEAD) in Genève.
Publicaties over haar werk zijn onder meer 'Valérie Mannaerts. An Exhibition, Another Exhibition' (Sternberg Press, 2011) en 'Hit Me With Your Colour Stick' (MER. Paper Kunsthalle, 2000).
Naar aanleiding van haar tentoonstelling ‘Antennae’ in M, verschijnt een gelijknamige publicatie bij Walther König Verlag.
De tentoonstelling reist nadien door naar Centre d’art contemporain d’Ivry – Le Crédac, waar het werk van Valérie Mannaerts van januari tot maart 2027 te zien zal zijn.
PERSDOSSIER
Beeldmateriaal: archief, atelier, zaalzichten
Muurtekst en zaalfolder
Muurtekst Valérie Mannaerts.docx
DOCX 21 KB
Zaalfolder Valérie Mannaerts.pdf
PDF 848 KB
Extra info
Valérie Mannaerts, Paul Robbrecht en Samuel Saelemakers in gesprek in het Beursgebouw in Brussel.
Lees het artikel over samenwerking en de dialoog tussen kunst en architectuur in de publieke ruimte hier.
Magazine_NummerDertien_ValérieMannaerts.pdf
PDF 11 MB
Valérie Mannaerts, Paul Robbrecht and Samuel Saelemakers in gesprek | M Leuven
Cera Art Podcast - Valérie Vervack in gesprek met Valérie Mannaerts
Beluister de podcast op Spotify waarin Valerie Verhack, curator hedendaagse kunst in museum M in Leuven in gesprek gaat met Valérie Mannaerts. In 1999 kocht Cera een eerste werk van haar aan en vandaag zijn er al zes werken van haar in de collectie opgenomen.
Denkvoer-lezingen en -rondleidingen in het kader van de tentoonstelling
The Secret Life of Clothes: de betekenis achter wat we dragen - zondag 10.05, 14:00-15:00
Het boek ‘Dressed: The Secret Life of Clothes’ van de Britse academicus en auteur Shahidha Bari vormt een belangrijke inspiratiebron voor Mannaerts, die in haar werk reflecteert over kleding als drager van betekenis en identiteit. Voer voor een interessant gesprek.
- Deze lezing is gratis, maar plaatsen zijn beperkt.
- inschrijven via deze link.
- Meer info: The Secret Life of Clothes: de betekenis achter wat we dragen | M Leuven
Een kunstenaarsblik op 'Antennae' van Valérie Mannaerts, duo-rondleiding met Manon De Boer en Hana Miletic - do 28.05, 20:00-21:30
Tijdens deze duo-rondleiding werpen kunstenaars Manon De Boer en Hana Miletić nieuwe perspectieven op thema's die Mannaerts' praktijk al dertig jaar kenmerken: tactiliteit, fragmentatie, architectuur, kwetsbaarheid en verbeelding. Na afloop volgt een kort nagesprek met Valérie Mannaerts in haar installatie 'Private Architecture (tuin)'.
- Deze lezing is gratis, maar plaatsen zijn beperkt
- inschrijven via deze link.
- Meer info: Een kunstenaarsblik op 'Antennae' van Valérie Mannaerts | M Leuven
Een reflectieve blik op 'Antennae' van Valérie Mannaerts, Rondleiding met kunsthistoricus en filosoof Thierry De Duve - do 11.06, 20:00-21:30
Thierry de Duve en Valérie Mannaerts kennen elkaar al een lange tijd. In 2003 werkten ze samen voor het Belgische paviljoen tijdens de Biënnale van Venetië, een presentatie die Mannaerts realiseerde samen met kunstenaar Sylvie Eyberg. Na de rondleiding volgt een kort nagesprek.
- Deze lezing is gratis, maar plaatsen zijn beperkt
- inschrijven via deze link
- Meer info: Een reflectieve blik op 'Antennae' van Valérie Mannaerts | M Leuven
Boekpresentatie en rondleiding 'Antennae' met Valérie Mannaerts, Valerie Vervack en curator en museumdirecteur Ann Demeester - zo 30.08, 15:00- 17:00
Op de laatste dag van de tentoonstelling geven kunstenaar Valérie Mannaerts en curator Valerie Verhack een rondleiding in de tentoonstelling.
Daarna volgt een verdiepend gesprek met Ann Demeester, curator en museumdirecteur bij Kunsthaus Zürich. Eerder werkten ze samen voor de tentoonstelling 'Diamond Dancer' in De Appel in Amsterdam (waar Demeester toen directeur was).
- Voor de rondleiding is een aparte inschrijving nodig. Dat kan via deze link
- Inschrijven voor de boekpresentatie kan via deze link
- Meer info: Boekpresentatie 'Antennae' van Valérie Mannaerts | M Leuven
PRAKTISCHE INFO
- Valérie Mannaerts, 'Antennae' loopt van 03.04 tot 30.08. Vernissage op donderdag 2 april.
- Parallel met deze tentoonstelling presenteert M-resident Judith Van Oeckel haar onderzoek.
- Voor een preview of interview met de kunstenaar of curator, neemt contact op met de persdienst.
