M verwerft twee middeleeuwse beeldhouwwerken van Borman
De nieuwe aanwinsten versterken de unieke collectie Bormansculpturen
De Leuvense stedelijke museumcollectie die M beheert, bezit al een van de grootste collecties Bormansculpturen ter wereld en breidt die verzameling met deze nieuwe aanwinsten nog verder uit. Sinds de grote tentoonstelling 'Borman en zonen' in 2019 is M internationaal uitgegroeid tot de plek voor alles wat met deze beeldhouwersfamilie te maken heeft.
'Zittende Maria met kind op de maansikkel' (circa 1490-1510) - sculptuur, Jan III Borman
Dit eikenhouten beeldje meet circa 40 centimeter en kan op stilistische gronden gelinkt worden aan Jan III Borman. Het draagt het kwaliteitsmerk van de Brusselse beeldhouwersgilde, het zogenaamde Brusselse hamertje. Het beeldhouwwerk heeft daarnaast een eikenhouten sokkel en een stralenkrans van latere datum die als presentatieachtergrond werd gebruikt.
Het beeldje verkeerde tot voor kort in privébezit en was niet eerder lokaliseerbaar. Het werk was enkel gekend van oude foto's en maakte in 1954 deel uit van de tentoonstelling 'De Madonna in de Kunst' in Antwerpen. Hoewel M Leuven een van de grootste collectie Bormansculpturen ter wereld bezit, ontbrak tot nu toe een dergelijk kleinschalig type van een zittende Maria met kind uit de Brabantse context. De Zittende Maria werd verworven van de kinderen Paul Poelmans uit hun nalatenschap van Helena Olyslager-Van Herck.
Vergelijkbare Madonna's bevinden zich in de collectie van het Louvre in Parijs, het Bode-Museum in Berlijn, het Rheinisches Landesmuseum in Bonn en een collectie in Providence (US). Een grote versie van dit beeldtype is bewaard in het Augustinessenklooster van Herent en was ook op de expo 'Borman en zonen' in 2019 te zien. De 'Zittende Maria met kind op maansikkel' verkeert in uitstekende staat en getuigt van een bijzondere sculpturale kwaliteit.
'Knielende Magus van een Aanbidding der Koningen' (circa 1500) - retabelfragment, Meester van Piétrebais of atelier Borman
Naast de Zittende Maria verwerft M ook een ‘Knielende Magus van een Aanbidding der Koningen’, een laatgotisch retabelfragment uit circa 1500. Het beeld wordt toegeschreven aan de omgeving van het Bormanatelier en de zogenaamde Meester van Piétrebais, een naam die kunsthistorici gebruiken voor een nog niet geïdentificeerd Leuvens atelier.
Deze verwerving verrijkt de collectie middeleeuwse beeldhouwkunst van M met een iconografie die tot op heden vrijwel ontbrak in de museumcollectie. De voorstelling van de Aanbidding der Koningen was nochtans bijzonder populair in laatmiddeleeuwse Mariaretabels en taferelen uit de kindertijd van Christus.
Over het geslacht Borman
In de vroege zestiende eeuw stond Jan II Borman bekend als de beste beeldsnijder van Brabant. Meer zelfs, de familie Borman domineerde de beeldhouwkunst in onze streken. De familie stamt uit Leuven. Minstens zes familieleden waren als houtsnijder actief, verspreid over vier generaties. De meest gerenommeerde was Jan II Borman. Hij zette de vormentaal van de Vlaamse Primitieven zoals Rogier van der Weyden om in 3D. Zijn werk is volgens sommigen minstens zo virtuoos en invloedrijk als dat van tijdgenoot en schilder Jeroen Bosch.
De Bormans waren leveranciers voor de elite van Europa: hun klanten waren kerken, kloosters en gilden en ook het Habsburgse hof plaatste bestellingen. Hun werken bevinden zich vandaag in vooraanstaande musea en kerken in Europa en de Verenigde Staten. Het meest iconische Bormanwerk is het Sint-Jorisretabel, gemaakt voor Leuven, maar momenteel bewaard in de KMKG in Brussel.
Dankzij jarenlang onderzoek groeide M uit tot de belangrijkste Belgische kennisinstelling rond de Bormans. Samen met nationale en internationale partners kon het museum het aantal aan de familie toegeschreven werken aanzienlijk uitbreiden. Vandaag zijn meer dan 350 sculpturen aan de Bormans verbonden.
Internationale reputatie voor middeleeuwse beeldhouwkunst
Met deze twee nieuwe aanwinsten versterkt M zijn internationale reputatie als referentiecentrum voor middeleeuwse beeldhouwkunst en brengt het opnieuw belangrijke hoofdstukken uit de Brabantse kunstgeschiedenis samen in Leuven. De verdere uitbouw van de collectie middeleeuwse sculptuur met topstukken is van groot belang voor de uitstraling van de collectie van M, zowel nationaal als internationaal. Dankzij deze twee verwervingen groeit de Bormancollectie verder in kwaliteit én in variatie van iconografische en compositorische types.
M fungeert bovendien als drijvende kracht achter ARDS (Association for Research and Documentation on medieval and Renaissance Sculpture), het internationale netwerk rond onderzoek naar beeldhouwkunst uit de middeleeuwen en de renaissance. Het museum huisvest de wetenschappelijke bibliotheek en het documentatiecentrum van ARDS en beschikt over een uitzonderlijke collectie uit die periode.
Met 'Scultori Fiamminghi. Vlaamse beeldhouwers in Italië' die begin oktober in M opent, presenteert M opnieuw een ambitieuze tentoonstelling. Mede dankzij een indrukwekkende lijst van internationale bruikleengevers versterkt deze expo de positie van het museum als referentie voor middeleeuwse en renaissance beeldhouwkunst.
Meer info
Marjan Debaene, directeur oude kunst van M Leuven die deze aankopen finaliseerde, geeft je graag meer toelichting over deze bijzondere aanwinsten. Mail: marjan.debaene@mleuven.be.